Nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy: Co musisz wiedzieć?

W Polsce trwają intensywne prace nad nowelizacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Rząd przyjął już projekt, który ma przedłużyć legalny pobyt uchodźców wojennych w Polsce aż do 4 marca 2026 roku. To kluczowa zmiana, która pozwoli wielu osobom na dalsze funkcjonowanie w naszym kraju, ale niesie ze sobą również szereg innych istotnych modyfikacji. Sprawdźmy, co dokładnie się zmieni!

Dlaczego to takie ważne?

Głównym powodem nowelizacji jest decyzja Rady Unii Europejskiej z czerwca 2024 roku, która również przedłużyła tymczasową ochronę dla uchodźców z Ukrainy. Polska ustawa ma zapewnić spójność z przepisami unijnymi i zagwarantować obywatelom Ukrainy dalszy dostęp do rynku pracy, edukacji oraz świadczeń zdrowotnych i socjalnych.

Kluczowe zmiany i co oznaczają dla Ciebie

1. Przedłużenie legalnego pobytu i dostęp do usług

Jak już wspomniano, to najważniejszy punkt. Legalny pobyt obywateli Ukrainy zostanie przedłużony do 4 marca 2026 roku. To oznacza, że przez ten czas uchodźcy będą mogli bez przeszkód pracować, uczyć się, korzystać z opieki zdrowotnej i wszelkich form wsparcia socjalnego.

2. Nowe zasady zakwaterowania zbiorowego

Tutaj nastąpią znaczące zmiany, zwłaszcza dla osób korzystających z zakwaterowania w ośrodkach zbiorowych:

• Koniec przyjmowania: Od 31 października 2025 roku do zbiorowych form zakwaterowania nie będą już przyjmowane nowe osoby, chyba że należą do grup szczególnie wrażliwych (np. osoby starsze, niepełnosprawne).
• Precyzyjne definicje: Sprecyzowano definicję takich obiektów i podniesiono minimalną liczbę mieszkańców do 20 osób, co ma na celu optymalizację zarządzania.

3. Zmiany w edukacji

Dobra wiadomość dla rodziców i nauczycieli:

• Wsparcie dla samorządów: Samorządy nadal będą otrzymywać wsparcie finansowe na edukację ukraińskich dzieci.
• Więcej godzin dla nauczycieli: Nauczyciele języka polskiego będą mogli realizować zwiększoną liczbę godzin ponadwymiarowych, co jest kluczowe dla szybszej adaptacji uczniów.
• Ułatwienia dla pomocników: Przedłużone zostanie zwolnienie z wymogu potwierdzania znajomości języka polskiego dla pomocników nauczyciela i asystentów międzykulturowych, którzy odgrywają ogromną rolę w integracji.

4. Rejestracja i identyfikacja (PESEL UKR)

Tutaj pojawią się nowe obowiązki i ułatwienia:

• Obowiązkowa obecność dzieci: Niezależnie od wieku, dzieci będą musiały być osobiście obecne przy nadawaniu numeru PESEL.
• Biometria: Wprowadzone zostaną biometria twarzy i odcisków palców, co ma zwiększyć bezpieczeństwo i wiarygodność danych.
• Szybka rejestracja: Wniosek o nadanie numeru PESEL należy złożyć niezwłocznie po przybyciu do Polski (obecnie jest to 30 dni).
• Uproszczone dokumentowanie: Uproszczono zasady dokumentowania więzów rodzinnych.

5. Ograniczenia i uszczelnienia systemu

Nowe przepisy mają też uszczelnić system i zapobiegać nadużyciom:

• Mały ruch graniczny: Wprowadzono ograniczenia dla osób korzystających z małego ruchu granicznego.
• Cofnięcie zezwoleń: Możliwe będzie cofnięcie zezwoleń na pobyt w przypadku naruszeń prawa, takich jak składanie fałszywych oświadczeń czy zawieranie fikcyjnych małżeństw.
• Tylko jedno zezwolenie: Zezwolenie na pobyt czasowy będzie udzielane tylko jeden raz.
• Wynagrodzenie w powiadomieniu: W powiadomieniu o zatrudnieniu obywatela Ukrainy będzie wymagane wskazanie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę lub minimalnej stawki godzinowej.

6. Nowa ścieżka legalizacji pobytu: Karta Pobytu CUKR

To bardzo ważna zmiana dla wielu osób. Projekt przewiduje możliwość ubiegania się o udzielenie pobytu czasowego dla osób posiadających status CUKR (Karta Pobytu Czasowego dla Obywateli Ukrainy). Aby uzyskać taką kartę, trzeba będzie spełnić określone warunki, m.in. uzupełnić dane w bazie PESEL UKR, złożyć elektroniczny wniosek do wojewody, a także posiadać aktywny status UKR w dniu 4 marca 2024 roku i w dniu składania wniosku.

7. Świadczenie 800 plus

Przepisy dotyczące świadczenia 800 plus zostaną doprecyzowane. Będzie ono obejmować uczniów, którzy ukończą szkołę ponadpodstawową przed osiągnięciem pełnoletności, a ich edukacja będzie kontynuowana na uczelniach lub kursach zawodowych.

Projekt ustawy jest w tej chwili w fazie opiniowania i wkrótce trafi pod obrady parlamentu. Będziemy na bieżąco informować o dalszych postępach prac legislacyjnych.