UE przedłuża tymczasową ochronę dla uchodźców z Ukrainy do 2027 roku

W obliczu wciąż trwającej wojny w Ukrainie, Unia Europejska podjęła kolejny, kluczowy krok, by zapewnić stabilność i bezpieczeństwo milionom wysiedlonych osób. Komisja Europejska zaproponowała przedłużenie tymczasowej ochrony dla obywateli Ukrainy do 4 marca 2027 roku. Ta decyzja ma fundamentalne znaczenie dla blisko 4,3 miliona osób, które znalazły schronienie w krajach UE.

Dlaczego ochrona została przedłużona?

Obecna dyrektywa, aktywowana w marcu 2022 roku, miała pierwotnie obowiązywać do 4 marca 2026 roku. Jednak, jak wyjaśniono w oficjalnym oświadczeniu Komisji Europejskiej z 4 czerwca, „wojna w Ukrainie trwa i nie ma warunków do umożliwienia repatriacji na dużą skalę w bezpiecznych i pewnych warunkach”. To uzasadnienie jest kluczowe dla decyzji, która dotyczy ogromnej grupy ludzi – według danych na marzec 2025 roku w UE przebywało niemal 4,3 miliona wysiedlonych osób z Ukrainy, z czego jedną trzecią stanowiły dzieci.

Mechanizm tymczasowej ochrony odciążył przeciążone krajowe systemy azylowe i wprowadził spójny, ogólnounijny plan, który pomaga zagwarantować prawa ukraińskim uchodźcom, niezależnie od tego, w którym państwie członkowskim się znajdują.

Nowe perspektywy i plany na przyszłość

Jednocześnie z przedłużeniem ochrony, Komisja Europejska myśli o przyszłości, koncentrując się na „stopniowym przejściu” od tymczasowej ochrony. Komisarz ds. wewnętrznych i migracji, Magnus Brunner, zaznaczył na konferencji prasowej, że: „sytuacja w Ukrainie jest wciąż bardzo niestabilna. Jeśli rozejm zostanie uzgodniony i utrzymany, będziemy musieli się dostosować. Zawsze istnieje możliwość zakończenia tymczasowej ochrony przed 4 marca 2027 r.”

W związku z tym Komisja zaleca państwom członkowskim, aby już teraz zaczęły pomagać Ukraińcom w przechodzeniu na inne statusy prawne, które lepiej odzwierciedlają ich sytuację. Wśród propozycji są zezwolenia na pobyt z powodu pracy, edukacji, badań naukowych, z przyczyn rodzinnych lub nadanie statusu rezydenta długoterminowego.

Koordynacja powrotów i wsparcie

KE aktywnie przygotowuje się również na moment, w którym powrót do Ukrainy będzie bezpieczny. W tym celu planuje stworzyć kompleksową strategię, która ma na celu ułatwienie dobrowolnej i zorganizowanej repatriacji. W ramach tych działań rozważa się:

• Ustanowienie centrów informacyjnych i tzw. Centrów Jedności (Unity Hubs), które będą wspierać zarówno w integracji w krajach przyjmujących, jak i w przygotowaniach do powrotu do Ukrainy, kiedy warunki na to pozwolą.
• Nominację Specjalnego Wysłannika UE ds. Ukraińców, który będzie koordynował działania pomiędzy państwami członkowskimi a władzami Ukrainy.
• Tworzenie programów dobrowolnej repatriacji, które mogą obejmować np. organizację wizyt studyjnych w kraju, a także pomoc dla osób szczególnie wrażliwych.

Ursula von der Leyen, przewodnicząca KE, podsumowała podejście UE, mówiąc: „Od 2022 r. oferujemy ochronę tym, którzy uciekają przed wojną, i nadal to robimy. A wspólnie z Ukrainą otwieramy drogę, aby ludzie mogli wrócić i odbudować swoje domy, gdy tylko sytuacja znów stanie się bezpieczna.”

Propozycja Komisji Europejskiej musi jeszcze zostać formalnie przyjęta przez Radę, co jest już formalnością. Decyzja ta jest jasnym potwierdzeniem zobowiązania UE do wspierania narodu ukraińskiego w najtrudniejszym okresie.