Koniec rosyjskich paszportów bez biometrii: Najważniejsze zmiany i terminy w Polsce i Europie (2024–2026)

Decyzje podejmowane przez rządy Polski, państw bałtyckich, Czech oraz Francji i Niemiec stanowią spójny element strategii uszczelniania granic przed niekontrolowaną migracją, infiltracją przez służby specjalne oraz fałszerstwami dokumentów, które w przypadku wersji pozbawionych nośników elektronicznych są znacznie ułatwione.¹

Ewolucja standardów bezpieczeństwa granic zewnętrznych Unii Europejskiej oraz państw stowarzyszonych w ramach układu z Schengen podlega w ostatnich latach radykalnemu przyspieszeniu. Proces ten, determinowany zarówno przez postęp technologiczny w dziedzinie biometrii, jak i gwałtowną zmianę paradygmatu bezpieczeństwa geopolitycznego w Europie Środkowo-Wschodniej, znajduje swoje najpełniejsze odzwierciedlenie w systematycznym wycofywaniu z obiegu międzynarodowego niebiometrycznych dokumentów tożsamości wydawanych przez Federację Rosyjską.

Ramy prawne i harmonogram wygaszania paszportów w Rzeczypospolitej Polskiej

Kluczowym dokumentem regulującym status rosyjskich dokumentów podróży na terytorium Polski jest decyzja ministra spraw wewnętrznych i administracji, która wprowadza dwuetapowy proces zaprzestania uznawania paszportów niebiometrycznych.⁴ Decyzja ta, ogłoszona i notyfikowana Komisji Europejskiej, opiera się na priorytecie wzmocnienia bezpieczeństwa narodowego oraz konieczności dostosowania krajowych procedur do wymogów unijnego systemu wjazdu/wyjazdu (Entry/Exit System – EES).⁴

Według oficjalnych komunikatów Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UdSC), harmonogram zmian został precyzyjnie podzielony, aby umożliwić płynne przejście do nowych standardów i zminimalizować ryzyko nagłego wykluczenia osób legalnie przebywających w kraju.⁴ Pierwszy etap dotyczy dokumentów o charakterze urzędowym. Rosyjskie paszporty dyplomatyczne oraz paszporty służbowe w wersji niebiometrycznej przestały być uznawane przez Polskę z dniem 1 stycznia 2026 roku.¹ Oznacza to, że od tej daty żadna osoba posługująca się takim dokumentem nie ma prawa przekroczyć granicy RP ani legitymować się nim w postępowaniach administracyjnych, chyba że posiada jednocześnie ważny paszport biometryczny.

Drugi, znacznie szerszy etap, dotyczy obywateli Rosji posiadających zwykłe paszporty niebiometryczne (tzw. paszporty 5-letnie). Dokumenty te przestaną być uznawane przez Polskę z dniem 1 kwietnia 2026 roku.⁴ Wyznaczenie tego terminu z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem w stosunku do paszportów dyplomatycznych miało na celu stworzenie okresu przejściowego. Pozwala on rosyjskim obywatelom zamieszkałym w Polsce na podjęcie kroków w celu uzyskania biometrycznych dokumentów zastępczych w placówkach konsularnych, co jest niezbędne dla zachowania ciągłości legalizacji pobytu.¹

Mechanizm ten wpisuje się w szerszy trend harmonizacji standardów dokumentów wewnątrz strefy Schengen, co sugeruje, że inne państwa członkowskie mogą w najbliższym czasie podjąć identyczne kroki, jeśli jeszcze tego nie uczyniły.¹ Wprowadzenie tych restrykcji argumentowane jest faktem, że paszporty niebiometryczne nie posiadają nowoczesnych zabezpieczeń elektronicznych, co czyni je podatnymi na fałszerstwa i utrudnia automatyczną weryfikację tożsamości na przejściach granicznych wyposażonych w systemy biometryczne.¹

Charakterystyka techniczna i wizualna rosyjskich paszportów w systemie PRADO

Aby precyzyjnie zidentyfikować dokumenty podlegające wygaszeniu, niezbędna jest analiza Publicznego Rejestru Autentycznych Dokumentów Tożsamości i Podróży Online (PRADO), zarządzanego przez Radę Unii Europejskiej.¹¹ System ten dostarcza szczegółowych opisów technicznych oraz wizualnych elementów zabezpieczających, które pozwalają funkcjonariuszom służb granicznych oraz pracownikom banków czy notariuszom na odróżnienie dokumentów autentycznych od sfałszowanych.¹¹

Analiza paszportu zwykłego (RUS-AO-02003)

Dokument oznaczony w bazie PRADO kodem RUS-AO-02003 reprezentuje klasyczny model rosyjskiego paszportu zwykłego (typ O), który od 1 kwietnia 2026 roku nie będzie honorowany w Polsce.¹² Jest to książeczka jednoskładkowa o bordowej obwolucie, wykonanej z miękkiego płótna.¹²

Główne cechy wizualne i zabezpieczenia tego dokumentu obejmują:

• Wymiary i struktura: Standardowy format ID-3 (88 mm x 125 mm), zawierający 36 stron.¹²
• Strona personalizacyjna: Wykonana z papieru zabezpieczonego laminatem, na której dane są nanoszone metodą druku atramentowego lub laserowego. W przeciwieństwie do wersji biometrycznych, nie zawiera ona sztywnej karty poliwęglanowej z wbudowanym mikroprocesorem.¹²
• Zabezpieczenia UV: W strukturze papieru oraz w farbach drukarskich zastosowano elementy fluoryzujące, które stają się widoczne w promieniowaniu ultrafioletowym. Dotyczy to w szczególności włókien rozmieszczonych w masie papierowej na stronach wizowych (3–33).¹²
• Znak wodny: Widoczny pod światło, przedstawiający motywy geometryczne lub godło państwowe, identyczny z wzorami stosowanymi w pokrewnych seriach rosyjskich dokumentów.¹²
• Brak symbolu e-paszportu: Na okładce tego dokumentu nie widnieje charakterystyczny złoty logotyp ICAO (prostokąt z kółkiem), co jest najprostszym sposobem na wizualną identyfikację dokumentu jako niebiometrycznego.⁹

Charakterystyka paszportu dyplomatycznego i służbowego

Paszporty specjalne Federacji Rosyjskiej, których niebiometryczne wersje zostały wycofane z użycia w Polsce 1 stycznia 2026 roku, posiadają odrębną kolorystykę, ułatwiającą ich szybką kategoryzację.¹³

• Paszport dyplomatyczny (RUS-AD): Charakteryzuje się zieloną okładką ze złotym godłem i napisem „ПАСПОРТ ДИПЛОМАТИЧЕСКИЙ”. Wersje biometryczne tego dokumentu posiadają wbudowany chip i 10-letni okres ważności, natomiast wersje 5-letnie, pozbawione elektroniki, są obecnie systematycznie odrzucane przez państwa europejskie.¹³
• Paszport służbowy (RUS-AS): Posiada okładkę w kolorze niebieskim. Przeznaczony jest dla urzędników państwowych oraz personelu wojskowego wysyłanego za granicę w celach służbowych. Podobnie jak w przypadku paszportów dyplomatycznych, jedynie wersje wyposażone w nośnik biometryczny pozostają w obiegu uznawanym przez polską Straż Graniczną.¹³

Współczesne paszporty biometryczne (nowej generacji, wydawane od 2010 roku) posiadają 46 stron i charakteryzują się 10-letnim okresem ważności.¹³ Ich kluczowym elementem jest karta poliwęglanowa z chipem RFID, na którym zakodowane są dane biograficzne oraz cechy biometryczne posiadacza, chronione technologią Basic Access Control (BAC).¹³ Technologia ta uniemożliwia zdalny odczyt danych bez uprzedniego fizycznego dostępu do strefy MRZ (Machine Readable Zone) na dole strony personalizacyjnej.¹³

Doświadczenia regionalne: Litwa jako prekursor zmian

Polska polityka zaprzestania uznawania rosyjskich paszportów niebiometrycznych nie jest zjawiskiem odosobnionym, lecz wpisuje się w skoordynowane działania państw flanki wschodniej NATO i UE. Szczególnie istotnym przykładem jest Litwa, która wprowadziła analogiczne restrykcje ze znacznym wyprzedzeniem.²

Zgodnie z decyzją litewskiego ministerstwa spraw zagranicznych oraz ministerstwa spraw wewnętrznych, od 1 czerwca 2025 roku Litwa przestała uznawać rosyjskie paszporty niebiometryczne jako dokumenty uprawniające do wjazdu na terytorium kraju.² Litewski model wdrożenia tych przepisów charakteryzował się kilkoma specyficznymi rozwiązaniami, które mogą stanowić punkt odniesienia dla innych krajów:

1. Specyfika tranzytu do Kaliningradu: Ze względu na unikalne położenie geograficzne, litewskie przepisy dotyczące niebiometrycznych paszportów nie objęły obywateli Federacji Rosyjskiej podróżujących tranzytem kolejowym między obwodem królewieckim (Kaliningradem) a terytorium Rosji macierzystej.² W tym specyficznym korytarzu nadal honorowane są dokumenty o niższym standardzie bezpieczeństwa, co wynika z obowiązujących umów o ułatwionym tranzycie (Facilitated Transit Document – FTD).²
2. Klauzula humanitarna i polityczna: Litwa przewidziała możliwość robienia wyjątków dla osób, których wjazd leży w interesie państwa lub jest podyktowany względami humanitarnymi. Dotyczy to w szczególności przedstawicieli rosyjskiej opozycji demokratycznej, niezależnych dziennikarzy oraz obrońców praw człowieka, którzy mogą nie mieć fizycznej możliwości uzyskania paszportu biometrycznego od reżimu, który ich prześladuje.²
3. Argumentacja bezpieczeństwa narodowego: Minister spraw zagranicznych Litwy, Kęstutis Budrys, wprost łączył te restrykcje z ochroną przed działaniami rosyjskich służb specjalnych (np. GRU). Podkreślano, że agenci biorący udział w operacjach dywersyjnych i terrorystycznych w Europie wielokrotnie posługiwali się różnymi tożsamościami osadzonymi właśnie w niebiometrycznych dokumentach podróży, które są znacznie łatwiejsze do sfałszowania i trudniejsze do automatycznej weryfikacji w bazach danych Schengen.²

Implementacja litewska wyznaczyła standard dla regionu, pokazując, że zaprzestanie uznawania niebiometrycznych paszportów jest skutecznym narzędziem kontroli migracji i prewencji kontrwywiadowczej.²

Polityka państw bałtyckich i Europy Środkowej: Łotwa, Estonia, Czechy

Kolejnymi państwami, które zdecydowały się na drastyczne zaostrzenie wymogów dokumentowych, są Łotwa i Estonia. Ich podejście cechuje się dużą rygorystycznością, wynikającą z bezpośredniego sąsiedztwa z Federacją Rosyjską.

Łotwa: Harmonogram i konsekwencje dla rezydentów

Republika Łotewska przestała uznawać rosyjskie paszporty niebiometryczne 15 lipca 2025 roku.¹⁰ Od tego dnia dokumenty te nie mogą być wykorzystywane do przekraczania granicy, ubiegania się o wizy ani zezwolenia na pobyt.

Kluczowe aspekty łotewskiej regulacji obejmują:

• Sześciomiesięczny okres przejściowy: Osoby posiadające zezwolenia na pobyt wydane przed lipcem 2025 roku mogły posługiwać się starymi paszportami jedynie do 15 stycznia 2026 roku.¹⁷ Po tym terminie każdy rezydent musi posiadać dokument biometryczny pod rygorem utraty legalności pobytu.
• Odmowa tranzytu: Obywatele Rosji nieposiadający paszportu z chipem mają zakaz wjazdu na Łotwę nawet w celu tranzytu do innych państw, co znacząco skomplikowało logistykę podróży dla osób mieszkających w Europie Zachodniej.¹⁷
• Sankcje administracyjne: Przebywanie na terytorium Łotwy z dokumentem, który przestał być uznawany, jest traktowane jako naruszenie prawa imigracyjnego (Section 4 Immigration Law), co skutkuje karami administracyjnymi i możliwym nakazem deportacji.¹⁰

Estonia: Blokada granic lądowych i morskich

Estonia zaprzestała uznawania niebiometrycznych dokumentów rosyjskich 31 marca 2025 roku.⁹ Estońskie ministerstwo spraw zagranicznych wskazało, że nieuznawanie dokumentu oznacza niemożność przekroczenia granicy lądowej, morskiej oraz lotniczej.⁹

Dla osób posiadających estońskie karty pobytu wyznaczono termin 30 września 2025 roku na wymianę dokumentu.⁹ Po tej dacie paszport niebiometryczny jest wprawdzie akceptowany jako dokument tożsamości wewnątrz kraju (dla celów urzędowych), ale nie uprawnia już do powrotnego wjazdu do Estonii po jakiejkolwiek podróży zagranicznej.⁹ Restrykcje te dotyczą wszystkich grup wiekowych, w tym dzieci, co wymusza na rodzinach rosyjskich kompleksową aktualizację dokumentacji.⁹

Czechy: Wczesne wdrożenie i system kar

Republika Czeska była jednym z pierwszych krajów, które zainicjowały ten proces, wprowadzając restrykcje już 3 lipca 2024 roku.²⁰ Czeski model przewidywał okres przejściowy dla rezydentów do 31 marca 2025 roku.²⁰ Po tej dacie każdy rosyjski obywatel przebywający w Czechach bez paszportu biometrycznego jest uznawany za osobę posiadającą nieważny dokument podróży, co wiąże się z grzywnami nakładanymi przez policję ds. cudzoziemców.²⁰

Czeskie ministerstwo spraw wewnętrznych wprowadziło rygorystyczny wymóg zgłoszenia nowego dokumentu w ciągu 3 dni roboczych od jego uzyskania.²¹ Wyjątki od tych zasad są nieliczne i dotyczą głównie osób objętych programem „Civil Society” oraz dzieci poniżej 15 roku życia, choć i te ułatwienia są stopniowo wygaszane.²⁰

Sytuacja w Europie Zachodniej: Francja, Niemcy i wpływ systemu EES

Proces wygaszania rosyjskich paszportów niebiometrycznych nie ogranicza się jedynie do wschodniej flanki UE. Kluczowe państwa starej Unii również dostrzegły konieczność zaostrzenia kontroli.

Francja: Restrykcje wizowe i graniczne

Francja zaprzestała uznawania zwykłych rosyjskich paszportów niebiometrycznych 14 kwietnia 2025 roku.²² Od tego momentu wnioski o wizę Schengen składane z wykorzystaniem 5-letniego dokumentu są automatycznie odrzucane, z wyjątkiem dzieci poniżej 15 roku życia.²²

Praktyczne skutki francuskiej decyzji były widoczne niemal natychmiast:

• Linie lotnicze: Przewoźnicy tacy jak Turkish Airlines zaczęli odmawiać wpuszczania na pokład pasażerów z niebiometrycznymi paszportami lecących do Francji, nawet jeśli posiadali oni wizy wydane przed zmianą przepisów.²⁵
• Całkowita blokada od 1 czerwca 2025 r.: Francuskie służby graniczne przestały wpuszczać posiadaczy starych paszportów niezależnie od daty wydania wizy, co doprowadziło do licznych deportacji na lotniskach w Paryżu i Nicei.²⁵
• Konieczność posiadania 10-letniego paszportu: Francuskie konsulaty rekomendują obywatelom Rosji posiadanie dwóch paszportów jednocześnie (co jest dopuszczalne przez prawo rosyjskie), aby móc swobodnie podróżować do krajów akceptujących starsze wzory, przy jednoczesnym posiadaniu wariantu biometrycznego na potrzeby wjazdu do Francji.²⁵

Niemcy: Synchronizacja z EES

Niemcy ogłosiły zaprzestanie akceptowania rosyjskich paszportów bez danych biometrycznych z dniem 1 stycznia 2026 roku.²⁶ Decyzja ta jest bezpośrednio skorelowana z uruchomieniem unijnego systemu EES oraz koniecznością wzmocnienia bezpieczeństwa w obliczu wzrastającej liczby prób nielegalnego przekraczania granic.¹

Niemiecka ambasada w Moskwie oficjalnie poinstruowała obywateli Rosji, że od początku 2026 roku posiadanie dokumentu z chipem będzie bezwzględnym warunkiem uzyskania jakiejkolwiek wizy.²⁶ Wyznaczenie tej samej daty co w Polsce dla paszportów dyplomatycznych sugeruje bliską współpracę służb granicznych obu krajów w celu uniemożliwienia „turystyki dokumentowej” wewnątrz strefy Schengen.

Rola systemu wjazdu/wyjazdu (EES) w eliminacji starych dokumentów

Fundamentalną przyczyną, dla której państwa członkowskie UE odchodzą od uznawania paszportów niebiometrycznych, jest wdrożenie systemu wjazdu/wyjazdu (Entry/Exit System – EES), który został oficjalnie uruchomiony 12 października 2025 roku.⁶ EES to zautomatyzowany system informatyczny służący do rejestrowania obywateli krajów trzecich podróżujących w celu krótkoterminowego pobytu.⁶

System ten całkowicie zmienia sposób obsługi ruchu granicznego:

• Koniec z pieczątkami: EES zastępuje tradycyjne stemplowanie paszportów zapisem elektronicznym w centralnej bazie danych Schengen.⁶
• Pobieranie biometrii: Przy pierwszym wjeździe po uruchomieniu systemu od każdego podróżnego (w tym obywateli Rosji) pobierane są cztery odciski palców oraz skan twarzy.⁶
• Kompatybilność techniczna: System EES opiera się na automatycznym odczycie danych z mikroprocesorów zatopionych w dokumentach podróży. Paszporty niebiometryczne nie posiadają nośnika danych, który mógłby zostać zintegrowany z czytnikami systemu EES w sposób gwarantujący autentyczność informacji.⁶
• Zwalczanie nadużyć: EES automatycznie wylicza czas pobytu podróżnego i identyfikuje osoby, które przekroczyły dozwolone 90 dni w okresie 180-dniowym. Paszporty biometryczne, dzięki unikalnym kluczom kryptograficznym, uniemożliwiają oszukiwanie systemu poprzez zmianę nazwiska w nowym, papierowym paszporcie.⁶

Uruchomienie EES spowodowało, że posiadanie paszportu biometrycznego przestało być jedynie „zaleceniem”, a stało się technicznym wymogiem operacyjnym. Do lata 2026 roku system ma być w pełni zintegrowany na wszystkich przejściach granicznych strefy Schengen, co definitywnie zamknie drogę do Europy osobom posługującym się dokumentami starszej generacji.⁶

Implikacje dla obywateli Rosji w Polsce i ich pracodawców

Dla tysięcy obywateli Rosji mieszkających w Polsce, wyznaczenie daty 1 kwietnia 2026 roku jako końcowej dla uznawania paszportów niebiometrycznych, niesie ze sobą konkretne wyzwania prawne i logistyczne.¹

1. Legalizacja pobytu i pracy: Urząd do Spraw Cudzoziemców podkreśla, że ważny dokument podróży jest niezbędny do złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, stały lub rezydenta długoterminowego UE.¹ Jeśli cudzoziemiec nie wymieni paszportu na biometryczny przed kwietniem 2026 roku, może napotkać trudności w przedłużeniu statusu legalnego pobytu.
2. Odpowiedzialność pracodawców: Firmy zatrudniające Rosjan muszą zweryfikować typy paszportów swoich pracowników.¹ W przypadku delegacji zagranicznych, pracownik z paszportem niebiometrycznym może zostać zatrzymany na granicy lub deportowany, co naraża pracodawcę na straty finansowe i problemy prawne związane z odpowiedzialnością przewoźnika (carrier liability).¹
3. Wydolność konsulatów: Rosyjskie placówki dyplomatyczne raportują wydłużony czas oczekiwania na wydanie 10-letnich paszportów biometrycznych, często przekraczający 3 miesiące.¹ Skumulowanie wniosków tuż przed terminami 1 stycznia i 1 kwietnia 2026 roku może doprowadzić do paraliżu tych urzędów i pozostawienia wielu osób bez ważnych dokumentów.⁸
4. Utrata ważności wiz i kart pobytu: Istnieje ryzyko, że zmiana paszportu na biometryczny będzie wymagała przeniesienia wizy lub aktualizacji danych w karcie pobytu. Niektóre kraje, jak Czechy, wymagają zgłoszenia zmiany dokumentu w ekstremalnie krótkim czasie, co w Polsce również może stać się przedmiotem wzmożonych kontroli ze strony Straży Granicznej.⁸

Bezpieczeństwo dokumentów i ryzyko fałszerstwa: Dlaczego tylko biometria?

Z punktu widzenia organów ścigania i służb wywiadowczych, odejście od paszportów 5-letnich (niebiometrycznych) jest kluczowe ze względu na ich archaiczną konstrukcję. Analiza PRADO oraz incydenty zgłaszane przez Litwę i Francję potwierdzają, że dokumenty te są „miękkim celem” dla fałszerzy.²

• Brak weryfikacji tożsamości 1:1: W paszporcie biometrycznym zdjęcie w chipie jest podpisane cyfrowo przez organ wydający. Na granicy system porównuje twarz podróżnego ze zdjęciem z chipa, a nie tylko z wydrukiem na papierze, który można stosunkowo łatwo podmienić.⁹
• Infiltracja służb specjalnych: Wykorzystywanie paszportów niebiometrycznych do tworzenia tzw. „legend” (sztucznych tożsamości) było powszechną praktyką rosyjskich służb. Wprowadzenie wymogu biometrii drastycznie podnosi koszt i trudność stworzenia wiarygodnej, fałszywej tożsamości, ponieważ wymaga ona wprowadzenia danych do centralnych systemów ewidencji ludności z odpowiednimi zabezpieczeniami cyfrowymi.²
• Standardy ICAO: Rosyjskie paszporty 5-letnie nie spełniają w pełni najnowszych rekomendacji Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) w zakresie bezpieczeństwa dokumentów elektronicznych, co stawia je w jednej kategorii z dokumentami krajów o bardzo niskim poziomie kontroli administracyjnej.²

Podsumowując, decyzja Rzeczypospolitej Polskiej o zaprzestaniu uznawania niebiometrycznych paszportów Federacji Rosyjskiej od 1 stycznia (dokumenty specjalne) i 1 kwietnia 2026 roku (dokumenty zwykłe) jest elementem szerokiej, europejskiej strategii obronnej. Integracja z systemem EES, wzmocnienie kontroli granicznej oraz eliminacja dokumentów podatnych na fałszerstwa to kroki niezbędne w obecnej sytuacji geopolitycznej. Dla posiadaczy takich dokumentów nadchodzące miesiące są ostatnim momentem na uregulowanie swojej sytuacji dokumentowej, aby uniknąć wykluczenia z możliwości podróżowania i przebywania w strefie Schengen.¹

Źródła

1. https://www.gov.pl/web/udsc/zaprzestanie-uznawania-przez-polske-rosyjskich-paszportow-niebiometrycznych (UdSC – Decyzja o wycofaniu rosyjskich paszportów niebiometrycznych)
2. https://wilno.tvp.pl/86870321/litwa-nie-bedzie-juz-uznawac-niebiometrycznych-paszportow-obywateli-rosji (TVP Wilno – Relacja z wdrożenia nowych przepisów na Litwie)
3. https://www.urm.lt/en/news/928/from-1-june-lithuania-will-no-longer-recognize-non-biometric-passports-issued-by-russia:44207 (MSZ Litwy – Komunikat o zaprzestaniu uznawania dokumentów bez biometrii)
4. https://www.gov.pl/web/udsc/zaprzestanie-uznawania-przez-polske-rosyjskich-paszportow-niebiometrycznych (Portal Gov.pl – Notyfikacja decyzji MSWiA do Komisji Europejskiej)
   (https://en.migrant.wsc.mazowieckie.pl/pl/messages/announcement-of-the-Office-for-Foreigners-that-Poland-will-no-longer-recognize-Russian) (Urząd Wojewódzki – Informacja o wygaszaniu dokumentów cudzoziemców)
5. https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen-borders-and-visa/smart-borders/entry-exit-system_en (Komisja Europejska – Cele i funkcjonowanie systemu EES)
6. https://www.gov.pl/web/udsc/zaprzestanie-uznawania-przez-polske-rosyjskich-paszportow-niebiometrycznych (UdSC – Harmonogram wygaszania paszportów zwykłych i dyplomatycznych)
7. https://warsaw.kdmid.ru/en/ (Ambasada Rosji w Polsce – Informacje o terminach wydawania paszportów 10-letnich)
8. https://vm.ee/en/news/frequently-asked-questions-about-recognition-non-biometric-russian-passports (MSZ Estonii – Wyjaśnienia dotyczące standardów ICAO i bezpieczeństwa)
9. https://www.mfa.gov.lv/en/article/latvia-will-no-longer-recognise-russian-federation-citizens-non-biometric-passports (MSZ Łotwy – Analiza zagrożeń związanych z dokumentami niebiometrycznymi)
10. https://www.consilium.europa.eu/prado/en/prado-start-page.html (Rada UE – Oficjalny dostęp do rejestru dokumentów PRADO)
    (https://www.consilium.europa.eu/prado/pl/RUS-AO-02003/index.html) (Rada UE – Karta techniczna rosyjskiego paszportu zwykłego RUS-AO-02003)
11. https://mid.ru/en/foreign_policy/news/1650742/ (MSZ Rosji – Oficjalny opis kategorii i typów dokumentów podróży)
12. https://www.urm.lt/en/news/928/from-1-june-lithuania-will-no-longer-recognize-non-biometric-passports-issued-by-russia:44207 (MSZ Litwy – Wspólny dekret o zaostrzeniu kontroli granicznej)
13. https://wilno.tvp.pl/86870321/litwa-nie-bedzie-juz-uznawac-niebiometrycznych-paszportow-obywateli-rosji (TVP Wilno – Litewski model weryfikacji tożsamości na granicy)
    (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ET/ALL/?uri=LEGISSUM%3Al14556) (EUR-Lex – Unijne ramy tranzytu uproszczonego FTD przez Litwę)
14. https://www.mfa.gov.lv/en/questions-and-answers-non-recognition-russian-federation-non-biometric-passports-republic-latvia (MSZ Łotwy – Okresy przejściowe i sankcje dla rezydentów)
15. https://vm.ee/en/news/frequently-asked-questions-about-recognition-non-biometric-russian-passports (MSZ Estonii – Blokada granic dla posiadaczy paszportów bez chipa)
16. https://vm.ee/en/news/holders-estonian-or-eu-residence-permit-non-biometric-russian-passport-have-until-september-30 (MSZ Estonii – Termin wymiany dokumentów dla posiadaczy kart pobytu)
17. https://ipc.gov.cz/en/changes-to-the-recognition-of-travel-documents-issued-by-the-russian-federation/ (MSW Czech – Rezygnacja z dokumentów 5-letnich od 2024 r.)
18. https://ipc.gov.cz/en/changes-to-the-recognition-of-travel-documents-issued-by-the-russian-federation/ (MSW Czech – Procedury zgłaszania nowych paszportów biometrycznych)
19. https://france-visas.gouv.fr/en/russia (France-Visas – Francuskie restrykcje wizowe dla obywateli Rosji)
20. https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F21921?lang=en (Service-Public.fr – Prawa cudzoziemców i wymogi dokumentowe we Francji)
21. https://france-visas.gouv.fr/en/russia (France-Visas – Wyjątki dla dzieci i procedury biometryczne)
22. https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F21921?lang=en (Service-Public.fr – Zasady odmowy wjazdu i procedury graniczne)
23. https://germania.diplo.de/ru-de/service/05-visaeinreise (Ambasada Niemiec – Niemieckie wymogi biometryczne od stycznia 2026 r.)
24. https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen-borders-and-visa/smart-borders/entry-exit-system_en (Komisja Europejska – Rola EES w uszczelnianiu granic Schengen)

Cytowane prace

1. Poland will no longer accept non-biometric Russian passports from 1 April 2026 – VisaHQ, https://www.visahq.com/news/2026-01-21/pl/poland-will-no-longer-accept-non-biometric-russian-passports-from-1-april-2026/
2. From 1 June, Lithuania will no longer recognize non-biometric passports issued by Russia,https://www.urm.lt/en/news/928/from-1-june-lithuania-will-no-longer-recognize-non-biometric-passports-issued-by-russia:44207
3. Russian Non-Biometric Passports No Longer Accepted in Lithuania from June – News, https://www.atozserwisplus.com/immigration-news/russian-non-biometric-passports-no-longer-accepted-in-lithuania-from-june
4. Zaprzestanie uznawania przez Polskę rosyjskich paszportów niebiometrycznych – Urząd do Spraw Cudzoziemców – Portal Gov.pl, https://www.gov.pl/web/udsc/zaprzestanie-uznawania-przez-polske-rosyjskich-paszportow-niebiometrycznych
5. Poland No Longer Recognizes Non‑Biometric Russian Passports | Envoy Global, Inc, https://www.envoyglobal.com/news-alert/poland-no-longer-recognizes-non-biometric-russian-passports/
6. European border with biometrics: what awaits Russians after October 12, 2025, https://visa-digital-nomad.com/news/european-border-with-biometrics/
7. Announcement of the Office for Foreigners – Poland will no longer recognize Russian non-biometric passports | Migrant WSC, https://en.migrant.wsc.mazowieckie.pl/pl/messages/announcement-of-the-Office-for-Foreigners-that-Poland-will-no-longer-recognize-Russian
8. Poland Sets Deadline to Stop Accepting Non-Biometric Russian Passports – VisaHQ, https://www.visahq.com/news/2026-01-27/pl/poland-sets-deadline-to-stop-accepting-non-biometric-russian-passports/
9. Frequently asked questions about the recognition of non-biometric Russian passports, https://vm.ee/en/news/frequently-asked-questions-about-recognition-non-biometric-russian-passports
10. Latvia will no longer recognise the Russian Federation citizen’s non-biometric passports, https://www.mfa.gov.lv/en/article/latvia-will-no-longer-recognise-russian-federation-citizens-non-biometric-passports
11. Public Register of Travel and Identity Documents Online – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Public_Register_of_Travel_and_Identity_Documents_Online
12. PRADO – RUS-AO-02003 – Council of the European Union,https://www.consilium.europa.eu/prado/pl/RUS-AO-02003/index.html
13. Russian passport – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_passport
14. Acceptance of non-biometric passports of the Russian Federation citizens will be suspended, https://visa.vfsglobal.com/rus/en/ltu/news/non-biometric-passport-suspended
15. Litwa nie będzie już uznawać niebiometrycznych paszportów obywateli Rosji – TVP Wilno, https://wilno.tvp.pl/86870321/litwa-nie-bedzie-juz-uznawac-niebiometrycznych-paszportow-obywateli-rosji
16. Transit Kaliningrad – Russian mainland: proposals and implementation | EUR-Lex, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ET/ALL/?uri=LEGISSUM%3Al14556
17. Questions and answers on non-recognition of Russian Federation non-biometric passports in the Republic of Latvia | Ārlietu ministrija, https://www.mfa.gov.lv/en/questions-and-answers-non-recognition-russian-federation-non-biometric-passports-republic-latvia
18. Holders of an Estonian or EU residence permit with a non-biometric Russian passport have until September 30, 2025 to apply for a biometric travel document – Copenhagen, https://copenhagen.mfa.ee/holders-of-an-estonian-or-eu-residence-permit-with-a-non-biometric-russian-passport-have-until-september-30-2025-to-apply-for-a-biometric-travel-document/
19. Holders of an Estonian or EU residence permit with a non-biometric Russian passport have until September 30, 2025 to apply for a biometric travel document | Välisministeerium, https://vm.ee/en/news/holders-estonian-or-eu-residence-permit-non-biometric-russian-passport-have-until-september-30
20. RESTRICTIONS FOR RUSSIANS AND BELARUSSIANS – Fragomen, https://www.fragomen.com/a/web/pejhqthGse233RRBBf2FcU/restrictions-for-belarussians-and-russians.pdf
21. Changes to the Recognition of Travel Documents Issued by the Russian Federation – IPC, https://ipc.gov.cz/en/changes-to-the-recognition-of-travel-documents-issued-by-the-russian-federation/
22. Russia – France-Visas, https://france-visas.gouv.fr/en/russia
23. France Visa for Russians 2025 – New Rules & Denials, https://eng.confidencegroup.ru/info/news/frantsiya-razreshila-vezd-grazhdanam-rf-s-zagranpasportami-srokom-deystviya-pyat-let-pri-nalichii-vi/
24. Bio min | vfsglobal, https://visa.vfsglobal.com/kaz/en/fra/news/bio-min
25. France has tightened entry for Russians with five-year passports, https://eng.confidencegroup.ru/info/news/frantsiya-uzhestochila-vezd-dlya-rossiyan-s-pyatiletnimi-zagranpasportami/
26. Niemcy zaostrzają przepisy wobec Rosjan. Litwini wyrzucali ich z pociągów – Podróże Onet, https://podroze.onet.pl/aktualnosci/kolejny-kraj-z-obostrzeniami-dla-rosjan-litwini-wyrzucali-ich-z-pociagow/h6dghy7
27. Russia Urges Citizens to Renew Passports as EU’s Digital Entry System Deadline Looms – The Moscow Times, https://www.themoscowtimes.com/2026/01/15/russia-urges-citizens-to-renew-passports-as-eus-digital-entry-system-deadline-looms-a91685